Begrippenlijst lachgas

Laatst bijgewerkt: oktober 2026 · Leestijd ongeveer 5 minuten · Geschreven en gecontroleerd door het team van Lachgas Groningen

A tot D

De eerste letters van het alfabet bevatten de termen die het vaakst terugkomen in gesprekken over regels en afval. Afvalbrengstation en APVG zijn Groningse praktijk; ballon, cracker en distikstofmonoxide gaan over de stof en de verpakking. We houden de uitleg kort en verwijzen waar nodig naar het artikel dat dieper op het onderwerp ingaat.

• Afvalbrengstation: de gemeentelijke locatie waar inwoners grof en gevaarlijk afval inleveren, waaronder drukhouders zoals een lege lachgastank. Actuele locaties staan op gemeente.groningen.nl.
• APVG: de Algemene Plaatselijke Verordening Groningen, de gemeentelijke regels voor de openbare ruimte. Hierin kan de gemeente gebieden aanwijzen waar lachgasgebruik verboden is.
• Ballon: het hulpmiddel waarin recreatief gebruikers het gas opvangen. Een lege ballon op straat valt onder zwerfvuil.
• Bevriezingsletsel: plaatselijke bevriezing van huid of slijmvlies door contact met uitstromend gas of ijskoud metaal. Zie het artikel over bevriezingsletsel door lachgas.
• Cracker: een metalen houder met een holle pin waarmee een slagroompatroon wordt opengeprikt. Het metaal wordt daarbij extreem koud.
• Culinair gebruik: de toepassing van lachgas in de keuken, vooral in de slagroomspuit. Dit is een van de uitzonderingen in de Opiumwet.
• Dampdruk: de druk die het gas boven de vloeistof in een tank opbouwt. Die druk hangt sterk af van de temperatuur en daalt in de kou.
• Distikstofmonoxide: de chemische naam van lachgas, een verbinding van twee stikstofatomen en één zuurstofatoom. Kleurloos, zoetig van geur en zwaarder dan lucht.
• Drukhouder: elke cilinder of fles waarin gas onder druk zit, dus ook een lege lachgastank. Drukhouders horen nooit bij het restafval.

E tot K

In dit deel staan de termen die te maken hebben met hulp, toezicht en de overdracht aan de deur. Eerste hulp en huisartsenpost horen bij de gezondheidskant; gebiedsverbod en huisregels bij de regels; identiteitsbewijs en kraan bij de levering zelf. Wie een term mist, kan ons via WhatsApp vragen hem toe te voegen.

• Eerste hulp: wat je doet bij flauwvallen, bevriezing of benauwdheid tot professionele hulp er is. Bij bewustzijnsverlies of ademnood bel je 112.
• Gebiedsverbod: een door de gemeente aangewezen gebied waar het gebruik van lachgas in de openbare ruimte verboden is, op grond van de APVG.
• Huisartsenpost: de dienst voor spoedeisende huisartsenzorg buiten kantooruren. In Groningen en omgeving is dat Doktersdienst Groningen.
• Huisregels: de regels die een organisator of uitbater stelt voor zijn terrein of zaal. Lachgas staat op de meeste evenementen bij de verboden voorwerpen.
• Identiteitsbewijs: paspoort, identiteitskaart of rijbewijs waarmee de bezorger je leeftijd controleert. Een foto op een telefoon geldt niet.
• Koude gasstroom: het gas dat bij het openen van de kraan uitstroomt en door uitzetting tot ver onder nul afkoelt. De belangrijkste oorzaak van bevriezingsletsel.
• Kraan: het afsluitventiel bovenop een tank. Dicht betekent volledig dichtgedraaid; samen met de verzegeling controleer je de kraan bij de levering.

L tot P

De middelste letters gaan grotendeels over de wet en over de verpakking. Lijst II en Opiumwet bepalen sinds 2023 het juridische kader; medisch gebruik is een van de uitzonderingen. N2O is de formule die je op patronen en documenten ziet, patroon de kleinste verpakking en prijsbevestiging het moment waarop een bestelling bij ons definitief wordt.

• Lijst II: de lijst van de Opiumwet met middelen die als minder risicovol dan lijst I gelden, maar waarvan bezit en handel voor recreatief gebruik verboden zijn. Lachgas staat erop sinds 1 januari 2023.
• Medisch gebruik: toepassing van lachgas als pijnstiller of lichte verdoving, altijd gemengd met zuurstof en onder toezicht. Een uitzondering in de Opiumwet.
• N2O: de scheikundige formule van distikstofmonoxide, vaak gebruikt op verpakkingen en in technische documentatie.
• Nawerking: de klachten in de uren en de dag na gebruik, zoals hoofdpijn, vermoeidheid en misselijkheid. Tintelingen horen daar niet bij.
• Opiumwet: de Nederlandse wet die verdovende middelen reguleert, met lijst I en lijst II. De actuele tekst staat op rijksoverheid.nl.
• Patroon of cartridge: een klein stalen flesje met een vaste hoeveelheid lachgas, oorspronkelijk voor de slagroomspuit. Na het openen is het metaalafval.
• Prijsbevestiging: het bericht waarin wij de totaalprijs inclusief bezorging en het verwachte levermoment vastleggen. Pas na jouw akkoord plannen we de rit.

R tot Z

Het laatste deel bevat de technische termen rond de tank en de begrippen die in onze werkwijze voorkomen. Regulator, restdruk en verzegeling gaan over de cilinder; Tikkie over betalen; vitamine B12 en zuurstoftekort over wat het gas in het lichaam doet; VNN over waar je in het Noorden hulp vindt.

• Regulator: een hulpstuk op de kraan dat de afgifte regelt en de druk verlaagt. Niet elk model past op elke tank; wij geven er geen gebruiksinstructie bij.
• Restdruk: de druk die in een 'lege' tank achterblijft. Daardoor blijft een lege tank een drukhouder en hoort hij naar het afvalbrengstation of in overleg retour.
• Slagroompatroon: de oorspronkelijke naam van het patroon, verwijzend naar het culinaire doel. Chemisch identiek aan het gas in een tank.
• Tank 2KG, 4KG of 10KG: stalen cilinders met respectievelijk twee, vier en tien kilo lachgas, verzegeld geleverd. De keuze hangt af van de groep en de duur van de avond.
• Tikkie: het betaalverzoek dat onze bezorger bij de overdracht verstuurt als je niet contant betaalt. Je betaalt dus pas als de tank voor je staat.
• Verzegeling: de zegel op kraan of dop die aantoont dat de tank sinds het vullen niet open is geweest. Controleer die bij de overdracht.
• Vitamine B12: de vitamine die lachgas in het lichaam onwerkzaam maakt. Een tekort geeft tintelingen, een doof gevoel en krachtverlies; bel dan de huisarts.
• VNN: Verslavingszorg Noord Nederland, de verslavingszorginstelling voor de drie noordelijke provincies. Informatie en aanmelden via vnn.nl.
• Wegenverkeerswet: de wet die onder meer rijden onder invloed verbiedt, ook voor fietsers en ook na lachgas.
• Zuurstoftekort: het gevolg van het inademen van puur gas, waarbij de hersenen kort te weinig zuurstof krijgen. Oorzaak van duizeligheid en flauwvallen.